Buikvet tijdens de overgang: waarom neemt het toe en wat kun je eraan doen?

Tijdens de overgang slaat het lichaam meer vet op rond de buik, zelfs als iemand niet meer eet dan voorheen. Dit komt voornamelijk door de daling van oestrogeen, die de vetopslag verschuift van heupen en dijen naar de buikregio. De verandering is hormonaal van aard en vraagt dan ook om een aanpak die verder gaat dan alleen minder eten of meer bewegen. Dit artikel beantwoordt de meest gestelde vragen over buikvet tijdens de overgang en wat er realistisch aan te doen is.

Waarom slaat het lichaam tijdens de overgang meer vet op rond de buik?

Tijdens de overgang daalt het oestrogeenniveau sterk, en dat heeft directe gevolgen voor de manier waarop het lichaam vet opslaat. Waar oestrogeen eerder vetopslag stuurde naar heupen, billen en dijen, verschuift die opslag bij een lager oestrogeenniveau naar de buikregio. Dit is een hormonaal gestuurde verandering die losstaat van calorie-inname of beweegpatroon.

Naast de daling van oestrogeen spelen ook andere hormonale verschuivingen een rol. De verhouding tussen oestrogeen en androgenen verandert tijdens de menopauze, waardoor het lichaam meer reageert op mannelijke hormonen die van nature bijdragen aan vetopslag rond de buik. Tegelijkertijd neemt de spiermassa af naarmate vrouwen ouder worden, wat de stofwisseling vertraagt. Minder spiermassa betekent dat het lichaam in rust minder energie verbrandt, waardoor gewichtstoename sneller optreedt.

Het gaat dus niet om een gebrek aan wilskracht of discipline. De gewichtstoename tijdens de overgang is grotendeels een fysiologisch proces dat door hormonale veranderingen wordt aangestuurd.

Wat zijn de gezondheidsrisico’s van buikvet na de overgang?

Buikvet na de overgang is niet alleen een esthetische kwestie. Visceraal vet, het vet dat zich ophoopt rond de organen in de buikholte, is metabolisch actief en verhoogt het risico op verschillende chronische aandoeningen. Dit onderscheidt het van onderhuids vet, dat minder schadelijk is voor de gezondheid.

De belangrijkste gezondheidsrisico’s van overmatig buikvet zijn:

• Hart- en vaatziekten: Visceraal vet draagt bij aan verhoogde bloeddruk, ongunstige cholesterolwaarden en ontstekingsprocessen die de bloedvaten belasten.
• Insulineresistentie en diabetes type 2: Buikvet verstoort de insulinehuishouding, waardoor cellen minder goed reageren op insuline.
• Metabool syndroom: Een combinatie van buikvet, hoge bloeddruk, verhoogde bloedsuiker en ongunstige bloedvetten die samen het risico op ernstige aandoeningen vergroot.
• Gewrichtsklachten: Extra gewicht rond de buik vergroot de belasting op knieën, heupen en de onderrug.

Vrouwen die voor de overgang een relatief laag cardiovasculair risico hadden, zien dat risico na de menopauze stijgen. Dit maakt het aanpakken van buikvet tijdens de overgang niet alleen een kwestie van comfort, maar ook van langetermijngezondheid.

Helpt minder eten en meer bewegen tegen buikvet tijdens de overgang?

Minder eten en meer bewegen helpen, maar zijn tijdens de overgang minder effectief dan in eerdere levensfasen. De hormonale veranderingen die buikvet veroorzaken, reageren niet op dezelfde manier op een calorietekort als voorheen. Veel vrouwen ervaren dat ze ondanks een gezond eetpatroon en regelmatige beweging toch aankomen of niet afvallen.

Dat betekent niet dat leefstijl irrelevant is. Integendeel: bepaalde aanpassingen zijn aantoonbaar effectiever dan andere bij gewichtsverlies tijdens de overgang.

Voeding: kwaliteit boven kwantiteit

Een eiwitrijk dieet helpt spiermassa te behouden, wat de stofwisseling ondersteunt. Het beperken van sterk bewerkte voeding, suikers en geraffineerde koolhydraten kan bijdragen aan een stabielere bloedsuikerspiegel en minder vetopslag rond de buik. Vezels uit groenten, peulvruchten en volkorenproducten ondersteunen de darmgezondheid en het verzadigingsgevoel.

Beweging: krachttraining als sleutelcomponent

Cardio alleen is minder effectief dan een combinatie van krachttraining en aerobe beweging. Krachttraining helpt spiermassa op te bouwen en te behouden, wat de stofwisseling op peil houdt. Twee tot drie keer per week weerstandstraining, aangevuld met dagelijkse beweging zoals wandelen, heeft meer effect op buikvet dan uitsluitend intensieve cardio.

Welke rol spelen slaap en stress bij buikvet in de overgang?

Slaap en stress hebben een directe invloed op buikvet tijdens de overgang, via het stresshormoon cortisol. Chronisch verhoogde cortisolniveaus stimuleren vetopslag specifiek in de buikregio en verhogen de eetlust, met name voor calorierijke voeding. Overgangsklachten zoals opvliegers en nachtelijk zweten verstoren de slaap, wat de cortisolproductie verder verhoogt.

Slaaptekort heeft bovendien invloed op de hormonen leptine en ghreline, die honger en verzadiging reguleren. Bij onvoldoende slaap neemt het hongergevoel toe en daalt het gevoel van verzadiging, wat overeten in de hand werkt. Dit creëert een vicieuze cirkel: overgangsklachten verstoren de slaap, slechte slaap verhoogt cortisol, en verhoogd cortisol bevordert buikvetopslag.

Praktische stappen die kunnen helpen:

• Een vaste slaap- en waakroutine aanhouden, ook in het weekend
• De slaapkamer koel houden om opvliegers te beperken
• Stressreductietechnieken zoals ademhalingsoefeningen, yoga of mindfulness integreren in de dagelijkse routine
• Cafeïne en alcohol beperken, met name in de avonduren

Het aanpakken van slaap en stress is geen bijzaak bij overgangsklachten en gewicht, maar een volwaardig onderdeel van een effectieve aanpak.

Wanneer is medische begeleiding zinvol bij gewichtstoename door de overgang?

Medische begeleiding is zinvol wanneer leefstijlaanpassingen onvoldoende resultaat geven en de gewichtstoename gepaard gaat met gezondheidsrisico’s of een sterke afname van de kwaliteit van leven. Dit geldt zeker wanneer sprake is van een verhoogde buikomvang in combinatie met andere risicofactoren zoals hoge bloeddruk of een verhoogde bloedsuiker.

Een arts kan beoordelen of hormonale of metabole factoren een rol spelen die een specifieke aanpak vereisen. In sommige gevallen kan medicamenteuze ondersteuning worden overwogen, zoals GLP-1-medicatie, die kan bijdragen aan gewichtsverlies door de eetlust te reguleren en de bloedsuikerspiegel te stabiliseren. Resultaten verschillen per persoon en een arts beoordeelt altijd individueel of een dergelijke behandeling passend en verantwoord is.

Hoe helpt Wellumo bij buikvet en gewichtstoename tijdens de overgang?

Wellumo biedt medische begeleiding op afstand voor vrouwen die tijdens of na de menopauze worstelen met ongewenste gewichtstoename. Het traject is discreet, transparant en volledig digitaal, zonder dat een bezoek aan de huisarts nodig is.

Here is how the process works at Wellumo:

• Online medical intake: Via een uitgebreide Medical questionnaire wordt de situatie in kaart gebracht.
• Assessment by a BIG-registered doctor: Een arts beoordeelt binnen 24 uur op werkdagen of een behandeling passend en medisch verantwoord is. Niet iedereen komt automatisch in aanmerking.
• Mogelijke inzet van GLP-1-medicatie: Wanneer een arts dit passend acht, kan GLP-1-medicatie worden voorgeschreven die kan bijdragen aan gewichtsverlies. Resultaten verschillen per persoon.
• Discreet delivery Na goedkeuring door de arts en de samenwerkende apotheek wordt medicatie discreet thuisbezorgd, met de mogelijkheid van een abonnement voor herhaalleveringen.
• Transparent pricing Kosten worden vooraf duidelijk gecommuniceerd, zonder verborgen kosten.

Wil je weten of medische begeleiding bij gewichtstoename door de overgang iets voor jou is? Bekijk How Wellumo works of neem Contact us for more information.