Waarom kom ik steeds weer aan na het afvallen?

Steeds weer aankomen na het afvallen is geen kwestie van wilskracht of discipline. Het lichaam reageert op gewichtsverlies met biologische aanpassingen die het terugkomen van gewicht actief bevorderen, ongeacht hoe strikt het dieet was. Dit fenomeen staat bekend als het jojo-effect en heeft een fysiologische verklaring. De vragen hieronder gaan dieper in op wat er precies gebeurt, waarom het zo moeilijk is om gewicht te beheersen, en welke opties er zijn voor mensen die vastlopen.

Wat gebeurt er in je lichaam als je afvalt?

Als je afvalt, verliest het lichaam niet alleen vetmassa, maar ook spiermassa. Tegelijkertijd daalt de stofwisseling: het lichaam verbrandt minder calorieën in rust dan voorheen. Dit is een overlevingsmechanisme dat het lichaam beschermt tegen energietekort, maar het maakt gewichtstoename na een dieet een stuk waarschijnlijker.

Naast de veranderingen in stofwisseling spelen hormonen een grote rol. Het hongerhormoon ghreline stijgt tijdens en na gewichtsverlies, waardoor de eetlust toeneemt. Tegelijkertijd daalt leptine, het hormoon dat een verzadigd gevoel geeft. Het gevolg is dat iemand na een dieet structureel meer honger ervaart dan voor het dieet, terwijl het lichaam tegelijkertijd minder calorieën verbrandt. Dat is een combinatie die gewichtsbeheersing op de lange termijn bemoeilijkt.

Waarom maakt je lichaam afvallen steeds moeilijker?

Het lichaam beschouwt een lager gewicht als een bedreiging en past zich aan om terug te keren naar het vorige gewicht. Dit wordt ook wel het “setpoint” van het lichaam genoemd: een gewichtsbereik dat het lichaam als normaal ervaart en actief probeert te handhaven. Na herhaaldelijk afvallen en aankomen, het klassieke jojo-effect, kan dit setpoint zelfs omhoog verschuiven.

Bij elk volgend dieet wordt het afvallen moeilijker omdat het lichaam efficiënter is geworden in het opslaan van energie. De stofwisseling na afvallen herstelt niet volledig naar het niveau van voor het dieet, zelfs niet als het gewicht terugkomt. Mensen die meerdere dieetrondes achter de rug hebben, ervaren dit als een gevoel van “mijn lichaam werkt tegen me.” Dat gevoel is biologisch gezien niet ver van de waarheid.

Wat is het verschil tussen gewicht verliezen en gewicht beheersen?

Gewicht verliezen is het proces van afvallen, gewicht beheersen is het langdurig vasthouden van dat lagere gewicht. Het tweede is aanzienlijk moeilijker dan het eerste. De meeste diëten zijn gericht op gewichtsverlies, maar bieden geen strategie voor de fase daarna, terwijl juist die fase bepalend is voor blijvend resultaat.

Gewichtsbeheersing vraagt om een aanpak die rekening houdt met de biologische aanpassingen die het lichaam heeft gemaakt. Dat betekent aandacht voor:

• Het op peil houden van spiermassa, omdat spieren meer calorieën verbranden dan vetweefsel
• Hormoonbalans, met name de regulatie van hongerhormonen
• Eetgedrag op de lange termijn, niet alleen tijdens een actief dieet
• Medische of gedragsmatige ondersteuning voor mensen bij wie de biologische drempel hoog is

Voor mensen die al meerdere diëten hebben geprobeerd zonder blijvend resultaat, is het onderscheid tussen afvallen en gewichtsbeheersing op lange termijn essentieel om te begrijpen. Het probleem ligt zelden aan motivatie, maar aan het ontbreken van een aanpak die ook de biologische kant adresseert.

Helpt GLP-1-medicatie bij het voorkomen van het jojo-effect?

GLP-1-medicatie kan bijdragen aan gewichtsverlies en aan het beheersen van gewicht op de langere termijn, doordat het inwerkt op de hormonen die honger en verzadiging reguleren. In tegenstelling tot een caloriebeperkt dieet alleen, adresseert GLP-1-medicatie een deel van de biologische mechanismen die het jojo-effect veroorzaken. Resultaten verschillen per persoon.

GLP-1 staat voor glucagon-like peptide-1, een hormoon dat van nature in het lichaam voorkomt en een rol speelt bij het reguleren van de bloedsuikerspiegel en het gevoel van verzadiging. GLP-1-medicatie bootst dit hormoon na of versterkt de werking ervan. Het effect is dat mensen minder honger ervaren en eerder een vol gevoel hebben, wat het makkelijker maakt om minder te eten zonder dat dit als een constante strijd voelt.

Belangrijk om te weten: GLP-1-medicatie is receptplichtig en wordt alleen voorgeschreven na een medische beoordeling. Het is geen oplossing voor iedereen en werkt het best als onderdeel van een breder traject, inclusief aandacht voor voeding en leefstijl. Of iemand in aanmerking komt, bepaalt een arts op basis van de individuele situatie.

When is medical supervision for weight loss useful?

Medische begeleiding bij gewichtsverlies is zinvol wanneer iemand meerdere pogingen heeft gedaan om af te vallen zonder blijvend resultaat, wanneer het gewicht een risico vormt voor de gezondheid, of wanneer er sprake is van aandoeningen die gewichtsbeheersing bemoeilijken. In die gevallen biedt een arts inzicht in de onderliggende oorzaken en kan hij of zij bepalen welke aanpak passend is.

Veel mensen met een langdurige jojo-ervaring aarzelen om dit met een huisarts te bespreken, uit schaamte of omdat ze het gevoel hebben dat ze “het gewoon zelf moeten oplossen.” Dat is begrijpelijk, maar het miskent dat aanhoudend steeds weer aankomen na afvallen in veel gevallen een medische component heeft die vraagt om een medische aanpak.

Signalen dat medische begeleiding zinvol kan zijn:

• Meerdere diëten geprobeerd zonder dat het gewicht blijvend daalde
• BMI van 27 of hoger, zeker in combinatie met andere gezondheidsklachten
• Sterk wisselend gewicht over een langere periode
• Gevoel dat honger en eetlust moeilijk te beheersen zijn, ook bij bewuste pogingen

Hoe Wellumo helpt bij gewichtsverlies met medische begeleiding

Wellumo biedt een medisch traject voor mensen die vastlopen bij gewichtsverlies en behoefte hebben aan begeleiding van een arts, zonder de drempel van een fysiek bezoek. Het traject is opgezet voor mensen die al meerdere diëten hebben geprobeerd en op zoek zijn naar een aanpak die ook de biologische kant adresseert.

Here is how the process works at Wellumo:

• Je vult een medische vragenlijst in via een online intake
• Een BIG-geregistreerde Nederlandse arts beoordeelt jouw situatie binnen één werkdag
• Bij goedkeuring stelt de arts een recept op, afgestemd op jouw situatie en altijd gestart met de laagste dosering
• Medicatie wordt discreet thuisbezorgd via een samenwerkende apotheek
• Not everyone is eligible: the doctor decides independently whether a treatment is medically justifiable

Wellumo werkt uitsluitend met GLP-1-medicatie die na medische beoordeling wordt voorgeschreven. Er is geen sprake van een anonieme webshop: het is een compleet medisch traject, van intake tot begeleiding. Wil je weten of dit traject bij jou past? Start de online intake en laat een arts jouw situatie beoordelen. Meer informatie over de werkwijze vind je op de pagina How Wellumo works.