Hoe beïnvloedt DHT de haarcyclus en haarzakjes?
DHT krimpt haarzakjes geleidelijk, maar vroeg ingrijpen kan verdere haaruitval stoppen. Ontdek hoe.

DHT beïnvloedt de haarcyclus door zich te binden aan receptoren in de haarzakjes, waardoor de groeifase geleidelijk korter wordt en de haarzakjes krimpen. Dit proces, bekend als miniaturisatie, leidt uiteindelijk tot dunner wordend haar en bij voortschrijdende schade tot kaalheid. De vragen hieronder gaan dieper in op hoe dit mechanisme werkt, waarom sommige mannen er gevoeliger voor zijn en wat eraan te doen is.
Wat doet DHT met de haarzakjes op cellulair niveau?
DHT, ofwel dihydrotestosteron, bindt zich aan androgeenreceptoren in de cellen van de haarzakjes. Deze binding verstoort de normale celcommunicatie en verkort de anagene fase, de actieve groeifase van het haar. De haarzakjes krimpen geleidelijk, produceren steeds dunnere haren en gaan uiteindelijk over op het produceren van nauwelijks zichtbaar dons.
Op cellulair niveau remt DHT de aanmaak van groeifactoren die nodig zijn voor een gezonde haarfollikel. Tegelijkertijd stimuleert het de productie van stoffen die de follikel in rust houden. Het resultaat is een verschuiving in de verhouding tussen de groeifase en de rustfase: de groeifase duurt steeds korter, terwijl de rustfase relatief langer wordt. Dit proces heet miniaturisatie en is de kern van androgenetische alopecia, de meest voorkomende vorm van haaruitval bij mannen.
Belangrijk is dat DHT niet direct de haarschacht vernietigt, maar de follikel zelf aantast. De follikel verliest zijn vermogen om een volwaardige haarschacht te produceren, wat verklaart waarom de haaruitval bij androgenetische alopecia geleidelijk verloopt en niet plotseling optreedt.
Waarom zijn sommige haarzakjes gevoeliger voor DHT dan andere?
De gevoeligheid van haarzakjes voor DHT wordt grotendeels bepaald door de dichtheid van androgeenreceptoren in de follikel. Haarzakjes op de kruin en aan de haarlijn bevatten van nature meer van deze receptoren dan haarzakjes aan de zijkanten en achterkant van het hoofd. Dit verklaart het typische patroon van mannelijke kaalheid, waarbij de achterkant vaak gespaard blijft.
Naast receptordichtheid speelt ook de lokale activiteit van het enzym 5-alfareductase een rol. Dit enzym zet testosteron om in DHT. In follikels met een hoge 5-alfareductase-activiteit wordt meer DHT geproduceerd, wat de gevoeligheid verder vergroot. De genetische aanleg voor zowel receptordichtheid als enzymactiviteit wordt overgeërfd, wat verklaart waarom androgenetische alopecia sterk in families voorkomt.
Haarzakjes op de achterkant van het hoofd zijn van nature resistent tegen DHT, zelfs bij mannen met uitgesproken kaalheid. Dit is ook de reden waarom haar uit dit gebied gebruikt wordt bij haartransplantaties: de getransplanteerde follikels behouden hun DHT-resistentie op de nieuwe locatie.
Hoe verschilt DHT-gerelateerde haaruitval van andere vormen van haarverlies?
DHT-gerelateerde haaruitval, ook wel androgenetische alopecia of erfelijke kaalheid genoemd, onderscheidt zich van andere vormen van haarverlies door het patroonmatige verloop en de geleidelijke miniaturisatie van de follikels. Andere oorzaken van haaruitval, zoals stress, tekorten aan voedingsstoffen of auto-immuunziekten, hebben een ander mechanisme en een ander klinisch beeld.
Androgenetische alopecia versus telogeen effluvium
Telogeen effluvium is een vorm van diffuus haarverlies waarbij grote aantallen haren tegelijk in de rustfase terechtkomen, vaak als reactie op een lichamelijke of emotionele schok. Het haar valt uit over het hele hoofd en herstelt zich doorgaans vanzelf zodra de oorzaak is weggenomen. Bij DHT-gerelateerde haaruitval is er geen sprake van herstel zonder behandeling: de miniaturisatie is progressief en volgt een herkenbaar patroon.
Androgenetische alopecia versus alopecia areata
Alopecia areata is een auto-immuunziekte waarbij het immuunsysteem de haarzakjes aanvalt. Dit leidt tot ronde kale plekken die overal op het hoofd kunnen verschijnen, zonder het patroonmatige verloop dat kenmerkend is voor DHT-gerelateerde haaruitval. De behandeling en prognose verschillen wezenlijk van die van androgenetische alopecia.
Kan DHT-schade aan haarzakjes worden teruggedraaid?
Of DHT-schade aan haarzakjes omkeerbaar is, hangt af van de mate van miniaturisatie. Haarzakjes die nog niet volledig zijn afgestorven maar wel zijn gekrompen, kunnen bij tijdige behandeling deels herstellen en weer dikkere haren produceren. Volledig geatrofieerde follikels die geen haar meer produceren, reageren doorgaans niet meer op medicamenteuze behandeling.
Dit maakt vroeg ingrijpen cruciaal. Hoe eerder de DHT-activiteit in de haarzakjes wordt verminderd, hoe groter de kans dat bestaande follikels behouden blijven en dat de haardikte zich stabiliseert of verbetert. Wachten tot de kaalheid ver gevorderd is, verkleint de behandelingsopties aanzienlijk. Mensen die merken dat hun haarlijn wijkt of hun kruin dunner wordt, hebben er baat bij om dit vroeg te laten beoordelen via een medisch traject voor haaruitval.
Hoe werkt finasteride om DHT in de haarzakjes te verlagen?
Finasteride verlaagt de DHT-concentratie in de haarzakjes door het enzym 5-alfareductase type II te remmen. Dit enzym is verantwoordelijk voor de omzetting van testosteron in DHT. Door deze omzetting te blokkeren, daalt de DHT-spiegel in het bloed en in de haarzakjes, waardoor de miniaturisatie vertraagt of stopt.
Finasteride werkt systemisch, wat betekent dat het via de bloedbaan werkt en niet alleen lokaal op de huid. De verlaging van DHT geldt daardoor voor alle gevoelige haarzakjes tegelijk. Bij consistent gebruik kan finasteride de haaruitval bij androgenetische alopecia significant remmen en in een deel van de gevallen bijdragen aan zichtbare haargroei, hoewel resultaten per persoon verschillen.
Finasteride is een receptplichtig geneesmiddel en wordt alleen voorgeschreven na beoordeling door een arts. Een arts weegt daarbij de persoonlijke situatie af, inclusief eventuele bijwerkingen en contra-indicaties. Het middel is niet geschikt voor iedereen en vereist medische begeleiding voor verantwoord gebruik.
Wanneer is een arts raadplegen zinvol bij DHT-gerelateerde haaruitval?
Een arts raadplegen is zinvol zodra iemand merkt dat zijn haar dunner wordt, de haarlijn wijkt of de kruin zichtbaar kaler wordt. Hoe eerder een arts de situatie beoordeelt, hoe meer behandelingsopties er beschikbaar zijn en hoe groter de kans dat bestaande haarzakjes behouden kunnen worden.
Een arts kan beoordelen of de haaruitval inderdaad het gevolg is van DHT-gevoeligheid of dat er een andere oorzaak speelt, zoals een schildklierprobleem, een tekort aan ijzer of een andere aandoening. Zonder die beoordeling is het niet mogelijk om de juiste behandeling te kiezen. Zelfmedicatie op basis van forumadvies of drogisterijproducten biedt geen antwoord op de onderliggende oorzaak.
Voor mannen die hun haaruitval serieus willen aanpakken, biedt Wellumo een online intake waarbij een BIG-geregistreerde arts de situatie beoordeelt en bepaalt of een behandeling passend is. Via de online vragenlijst kan iemand het traject starten, waarna een arts binnen 24 uur op werkdagen contact opneemt. Niet iedereen komt in aanmerking: de arts beslist zelfstandig of een behandeling medisch verantwoord is voor de betreffende persoon.


