Gewichtsverlies

Wat is de rol van DHT bij mannelijke haaruitval?

DHT is de voornaamste oorzaak van mannelijke kaalheid. Ontdek hoe dit hormoon haarfollikels beschadigt en wat eraan te doen is.

Bovenaanzicht van mannelijke kruin met dunner wordend haar naast een molecuulmodel op wit oppervlak.

DHT, ofwel dihydrotestosteron, is de voornaamste oorzaak van mannelijke kaalheid. Dit hormoon bindt zich aan receptoren in de haarfollikels en zet een proces in gang waarbij de follikels geleidelijk krimpen totdat ze geen haar meer kunnen produceren. Androgenetische alopecia, de medische term voor erfelijke haaruitval bij mannen, is in de meeste gevallen direct terug te voeren op de werking van DHT. De vragen hieronder gaan dieper in op hoe dit mechanisme werkt, waarom de ene man er gevoeliger voor is dan de andere, en wat er aan te doen is.

Hoe beschadigt DHT de haarfollikels precies?

DHT beschadigt haarfollikels door een proces dat miniaturisatie wordt genoemd. Het hormoon bindt zich aan androgeenreceptoren in de follikel, waardoor de groeifase van het haar steeds korter wordt en de follikel zelf steeds kleiner. Na verloop van tijd produceert de follikel alleen nog dunne, kleurloze haartjes, totdat de productie volledig stopt.

DHT ontstaat wanneer het enzym 5-alfareductase testosteron omzet in dihydrotestosteron. Dit enzym is actief in de huid, de lever en de haarfollikels. In follikels die gevoelig zijn voor DHT verstoort dit hormoon de normale haargroeicyclus: de anagene fase (actieve groei) verkort, terwijl de telogene fase (rustfase) langer duurt. Het resultaat is haar dat steeds minder lang groeit en steeds dunner wordt, voordat de follikel definitief stopt met produceren. Dit proces verloopt geleidelijk, soms over tientallen jaren, maar is zonder ingrijpen onomkeerbaar zodra de follikel volledig is geatrofieerd.

Waarom zijn sommige mannen gevoeliger voor DHT dan anderen?

De gevoeligheid voor DHT bij haaruitval wordt grotendeels bepaald door genetica. Mannen met een erfelijke aanleg hebben haarfollikels met meer androgeenreceptoren of receptoren die sterker reageren op DHT. Dit betekent dat zelfs normale DHT-niveaus in het bloed bij hen meer schade aanrichten dan bij mannen zonder die aanleg.

Het gen dat de gevoeligheid van de androgeenreceptor bepaalt, ligt op het X-chromosoom, dat mannen van hun moeder erven. Dit verklaart waarom de haaruitval aan moeders kant van de familie vaak als voorspeller wordt gezien, al is de erfelijkheid van androgenetische alopecia complex en betreffen meerdere genen van beide ouders. Naast genetica spelen ook leeftijd en hormonale veranderingen een rol: naarmate mannen ouder worden, stijgt de activiteit van 5-alfareductase, waardoor er meer DHT wordt aangemaakt. Stress, voeding en algemene gezondheid kunnen het proces beïnvloeden, maar zijn zelden de primaire oorzaak bij genetisch bepaalde haaruitval.

Klaar om te starten?
Vul de medische vragenlijst in. Je antwoorden worden beoordeeld door een arts. Eerst nog iets vragen? Neem gerust contact met ons op.

Start de vragenlijst
Neem contact op

Welke zones van de hoofdhuid zijn het meest kwetsbaar voor DHT?

De zones die het meest kwetsbaar zijn voor DHT-gerelateerde haaruitval zijn de haarlijn aan de voorkant en de kruin. Follikels in deze gebieden hebben van nature meer androgeenreceptoren dan follikels aan de zijkanten en achterkant van het hoofd. Dat is ook de reden waarom mannen met kaalheid doorgaans een krans van haar aan de zijkanten en achterkant behouden.

Dit patroon staat bekend als het Norwood-patroon en beschrijft de typische progressie van mannelijke kaalheid: eerst een wijkende haarlijn bij de slapen, daarna uitdunning op de kruin, en uiteindelijk samenvloeiing van beide kale zones. De follikels aan de achterkant van het hoofd zijn resistent tegen DHT, wat ook de basis vormt voor haartransplantaties: donorhaar uit dit gebied behoudt zijn DHT-resistentie ook na verplanting.

Wat is het verschil tussen DHT-gerelateerde haaruitval en andere oorzaken?

DHT-gerelateerde haaruitval, ook wel androgenetische alopecia genoemd, onderscheidt zich van andere vormen door het patroonmatige verloop en de geleidelijke progressie. Andere oorzaken van haaruitval, zoals tekorten aan voedingsstoffen, schildklierproblemen of stress, veroorzaken doorgaans diffuus haarverlies over de gehele hoofdhuid zonder een herkenbaar patroon.

Een arts kan op basis van het patroon, de familiegeschiedenis en eventueel bloedonderzoek onderscheid maken tussen de verschillende oorzaken. Enkele veelvoorkomende alternatieven zijn:

  • Telogeen effluvium: tijdelijk, diffuus haarverlies na ziekte, bevalling of langdurige stress. Herstelt zich vaak vanzelf.
  • Alopecia areata: auto-immuunziekte waarbij het immuunsysteem haarfollikels aanvalt, met ronde kale plekken als kenmerk.
  • Tekorten aan ijzer, zink of vitamine D: kunnen haaruitval verergeren, maar veroorzaken zelden het klassieke mannelijke kaalheidspatroon.
  • Schildklieraandoeningen: zowel een te trage als een te actieve schildklier kan leiden tot haarverlies over de gehele hoofdhuid.

Het onderscheid is belangrijk omdat de behandeling sterk verschilt. DHT-gerelateerde haaruitval reageert niet op het aanvullen van voedingsstoffen, en telogeen effluvium reageert niet op DHT-remmers. Een juiste diagnose is daarom de eerste stap.

Hoe werken DHT-remmers zoals finasteride bij haaruitval?

Finasteride remt het enzym 5-alfareductase, waardoor de omzetting van testosteron naar DHT wordt verminderd. Dit verlaagt de DHT-concentratie in de hoofdhuid, waardoor de miniaturisatie van gevoelige haarfollikels vertraagt of stopt. Bij regelmatig gebruik kan finasteride de haaruitval remmen en in sommige gevallen de haargroei gedeeltelijk herstellen.

Het effect van finasteride treedt niet direct op: het duurt doorgaans drie tot zes maanden voordat een eerste resultaat zichtbaar is, en het volledige effect wordt pas na een jaar of langer duidelijk. Finasteride werkt alleen zolang het wordt gebruikt; na het stoppen keert de DHT-productie terug naar het oorspronkelijke niveau en hervat de haaruitval. Finasteride is een receptplichtig geneesmiddel en wordt alleen voorgeschreven na beoordeling door een arts, omdat het niet voor iedereen geschikt is en bijwerkingen mogelijk zijn. Een arts weegt de individuele situatie af voordat een recept wordt opgesteld.

Voor mannen die willen weten of finasteride bij hun situatie past, biedt medische begeleiding bij haaruitval een gestructureerde manier om dit te laten beoordelen door een Nederlandse arts, zonder dat ze zelf door tegenstrijdige forumadviezen hoeven te zoeken.

Wanneer is het zinvol om een arts te raadplegen over DHT en haaruitval?

Het is zinvol om een arts te raadplegen zodra haaruitval zichtbaar begint te worden en het patroon overeenkomt met androgenetische alopecia. Hoe eerder een behandeling wordt gestart, hoe meer haar er behouden kan worden. Wachten totdat follikels volledig zijn geatrofieerd maakt behandeling minder effectief, omdat DHT-remmers bestaande follikels beschermen maar geen volledig verdwenen follikels kunnen herstellen.

Een arts is ook nodig om andere oorzaken van haaruitval uit te sluiten, de ernst van de aandoening te beoordelen en te bepalen of een behandeling medisch verantwoord is. Niet iedereen komt in aanmerking voor dezelfde aanpak, en een arts kan op basis van de individuele situatie adviseren wat passend is. Via een online intake kunnen mannen hun situatie laten beoordelen door een BIG-geregistreerde arts, die vervolgens bepaalt of en welke behandeling passend is. Resultaten verschillen per persoon, en een arts is de aangewezen persoon om die afweging te maken.

Delen

Lees ook