Kan afvallen niet lukken door bepaalde medicijnen die je gebruikt?

Ja, bepaalde medicijnen kunnen afvallen aanzienlijk moeilijker maken. Sommige geneesmiddelen beïnvloeden de stofwisseling, het hongergevoel of de vochthuishouding op een manier die gewichtstoename bevordert of gewichtsverlies remt. Dit geldt voor een breed scala aan veelgebruikte middelen, van antidepressiva tot bloeddrukverlagende medicatie. In dit artikel worden de meest voorkomende vragen over medicijnen en gewicht beantwoord.

Welke medicijnen kunnen gewichtstoename veroorzaken?

Meerdere categorieën receptplichtige medicijnen staan bekend om hun effect op het lichaamsgewicht. De meest voorkomende zijn antidepressiva, antipsychotica, corticosteroïden, bepaalde bloeddrukverlagende middelen, insuline en andere bloedsuikerverlagende medicatie, en antihistaminica. Het gaat niet om één specifiek middel, maar om bredere therapeutische groepen die elk via een ander mechanisme het gewicht kunnen beïnvloeden.

• Antidepressiva en antipsychotica: Bepaalde middelen binnen deze groepen verhogen de eetlust of verlagen de energieverbranding, wat na verloop van tijd tot gewichtstoename kan leiden.
• Corticosteroïden: Langdurig gebruik van ontstekingsremmende steroïden kan leiden tot vochtretentie en een verhoogde vetopslag, met name rond de buik.
• Insuline en bloedsuikerverlagende middelen: Sommige middelen die de bloedsuikerspiegel reguleren, stimuleren de vetopslag als bijwerking.
• Bètablokkers: Deze bloeddrukverlagende middelen kunnen de stofwisseling vertragen en het energieverbruik tijdens inspanning verminderen.
• Antihistaminica: Bepaalde allergiemedicijnen, met name oudere generaties, kunnen de eetlust verhogen via hun werking op het centrale zenuwstelsel.

Het is belangrijk te benadrukken dat niet iedereen die deze medicijnen gebruikt, gewicht aankomt. De mate van effect verschilt per persoon en hangt af van de dosering, de duur van het gebruik en individuele factoren zoals genetica en leefstijl.

Hoe zorgen medicijnen er precies voor dat afvallen moeilijker wordt?

Medicijnen kunnen het gewicht via verschillende biologische mechanismen beïnvloeden. De meest voorkomende routes zijn een verhoogde eetlust, een vertraagde stofwisseling, vochtretentie en een veranderde vetopslag. Elk van deze mechanismen kan er afzonderlijk of in combinatie voor zorgen dat afvallen moeilijker wordt, zelfs bij mensen die bewust letten op hun voeding en beweging.

Sommige medicijnen werken in op neurotransmitters in de hersenen, zoals serotonine of dopamine, die ook een rol spelen bij het reguleren van honger en verzadiging. Wanneer deze systemen worden beïnvloed, kan het gevoel van verzadiging later optreden of minder sterk zijn, waardoor mensen meer eten zonder dat bewust te merken.

Andere middelen verlagen de basale stofwisseling, het aantal calorieën dat het lichaam in rust verbrandt. Dit betekent dat iemand bij exact hetzelfde eetpatroon als voor de medicatie toch aankomt, simpelweg omdat het lichaam minder energie verbruikt. Vochtretentie door corticosteroïden of bepaalde bloeddrukverlagende middelen leidt tot een hogere weegschaalwaarde, maar dit is geen vettoename, al voelt het gewicht wel anders aan.

Hoe weet je of je gewicht door medicijnen komt of door andere oorzaken?

Het onderscheid tussen medicatiegerelateerde gewichtstoename en andere oorzaken is niet altijd eenvoudig te maken zonder medische begeleiding. Een sterke aanwijzing is wanneer het gewicht begint toe te nemen kort na het starten of verhogen van een medicijn, zonder dat er iets veranderd is in eetpatroon of beweging. Toch is dit geen bewijs op zichzelf, omdat ook leefstijl, hormonen en andere factoren een rol kunnen spelen.

Enkele vragen die kunnen helpen bij het inschatten van de oorzaak:

• Is de gewichtstoename begonnen binnen enkele weken na het starten van een nieuw medicijn?
• Is er sprake van een duidelijk verhoogde eetlust of veranderd hongergevoel?
• Is er sprake van vochtophoping, zoals gezwollen enkels of een opgeblazen gevoel?
• Zijn er andere verklaringen, zoals een veranderd slaappatroon, meer stress of minder beweging?

Een arts kan helpen om de oorzaak te achterhalen. Het bijhouden van een dagboek met gewicht, eetpatroon en medicatiegebruik kan daarbij nuttige informatie opleveren. Stel nooit zelf een diagnose op basis van vermoedens alleen.

Mag je zomaar stoppen met medicijnen om makkelijker af te vallen?

Nee, het is niet verstandig om op eigen initiatief te stoppen met voorgeschreven medicijnen, ook niet als gewichtstoename een bijwerking is. Veel medicijnen mogen niet abrupt worden gestopt zonder medisch toezicht, omdat dit kan leiden tot ernstige bijwerkingen of een terugval van de aandoening waarvoor ze zijn voorgeschreven.

Antidepressiva en antipsychotica vereisen in de meeste gevallen een geleidelijke afbouw onder begeleiding van een arts. Corticosteroïden kunnen bij plotseling stoppen een bijnierschorsinsufficiëntie veroorzaken. Bloeddrukverlagende middelen mogen niet zomaar worden gestaakt vanwege het risico op een plotselinge bloeddrukstijging.

Wie vermoedt dat medicatie bijdraagt aan gewichtstoename, doet er verstandig aan dit te bespreken met de voorschrijvend arts. In sommige gevallen is het mogelijk om over te stappen op een alternatief middel binnen dezelfde therapeutische categorie dat minder effect heeft op het gewicht. Dit is altijd een afweging die een arts maakt op basis van de individuele situatie.

Wat zijn de opties als medicijnen je gewicht negatief beïnvloeden?

Er zijn meerdere opties voor mensen bij wie medicatie het gewicht negatief beïnvloedt. De eerste stap is altijd een gesprek met de behandelend arts over de bijwerking. Daarna zijn er, afhankelijk van de situatie, verschillende paden mogelijk: aanpassing van de dosering, overstap naar een alternatief middel, of aanvullende begeleiding gericht op gewichtsbeheersing.

Naast aanpassingen in de medicatie kan gerichte leefstijlbegeleiding helpen om de effecten te compenseren. Denk aan voedingsadvies dat rekening houdt met een vertraagde stofwisseling, of bewegingsadvies dat haalbaar is bij de betreffende aandoening. In sommige gevallen kan een arts ook aanvullende medische ondersteuning overwegen, zoals begeleiding bij gewichtsverlies via een apart traject.

Het is realistisch om te verwachten dat gewichtsverlies bij medicatiegebruik meer tijd en inspanning kan kosten dan zonder. Dat betekent niet dat het onmogelijk is, maar wel dat de aanpak aangepast moet worden aan de specifieke situatie.

Hoe Wellumo helpt bij gewichtsverlies

Voor mensen die moeite hebben met afvallen, ook als medicatiegebruik daarbij een rol speelt, biedt Wellumo medische begeleiding via een online traject. BIG-geregistreerde artsen beoordelen de individuele situatie en bepalen of een behandeling passend en verantwoord is. Niet iedereen komt in aanmerking; de beoordeling is altijd persoonlijk en medisch onderbouwd.

Wat Wellumo biedt:

• Een online medische intake waarbij een arts de situatie beoordeelt
• Begeleiding bij gewichtsverlies via GLP-1-medicatie, na goedkeuring door een arts
• Transparante prijsinformatie vooraf, zonder verborgen kosten
• Discrete verzending van medicatie na goedkeuring door arts en apotheek
• Een restitutiebeleid van 45 dagen op geselecteerde behandeltrajecten

Resultaten verschillen per persoon en een behandeling wordt alleen gestart na zorgvuldige medische beoordeling. Wil je weten of een traject via Wellumo passend kan zijn? Start dan de medische intake of bekijk hoe het traject werkt. Bij vragen is het ook mogelijk om contact op te nemen met Wellumo.